“ЭНЭРЭХ” Мал Эмнэлэг Сургалтын Төв

Нохой, муурны хоол тэжээллэг

Нохой, мууранд зориулалтынх нь хоолыг өгвөл хангалттай кальци, витаминаа хоолноосоо авдаг. Харин та гэрээрээ хоол хийж өгөх гэж байгаа бол заавал нэмэлт кальци эмчийн зааврын дагуу өгөх хэрэгтэй. Нохой, мууранд элэг өгөх нь сайн гэж ойлгоод элгээр дан хооллох тохиолдол элбэг байдаг. Элгэнд витамин ихээр агуулагддаг нь үнэн боловч кальци фосфорын тэнцвэр алдагдаж кальцийн дутагдал буюу рахит үүсгэдэг.

    Нохойд жижиг чанасан яс (хавирга, өвчүүний бүдэрхий, тахианы мөч гэх мэт) өгөхгүй байх хэрэгтэй. Эдгээр нь хатуу учраас ирмэг гарган хугарч нохойнд түгжрэл үүсгэх, ходоод гэдсийг урж гэмтээх магадлалтай. Нохойд яс өгөхдөө түүхий том (үхрийн чөмөг, булууны яс ) ясыг сонгох нь зүйтэй. Түүхий ясыг чанасан ястай харьцуулбад ходоодны хүчлийн нөлөөгөөр илүү амархан зөөлөрдөг ба энэ нь кальцийн эх сурвалжийн нэг болдог давуу талтай.

Нохой, мууранд хориглох зүйлс: сонгино, шоколад, чанасан яс, элэг, чихэр, хорнууд, үет ургамал, машины тосол гэх мэт.

Хоолных нь сав төмөр юмуу шаазан байвал илүү тохиромжтой. Хоолны саванд хоол удаан байлгаж болохгүй, гөлгөн нохойг бага багаар ойр ойрхон хооллох хэрэгтэй.


Муурны арчилгаа

    Үс самнах: Ихэнх муур цэвэрхэн байх дуртай тул усанд оруулахдаа үсийг нь байнга самнана. Ингэснээр таны муур чинь цэвэрхэн байж бас үс унахаас сэргийлэх мөн үсэн бөөн буюу үсээ байнга долоосноос үс гэдсэнд бөөгнөрөхөөс сэргийлнэ.

    Заримдаа тэдэнд жимс ногоо өгч байвал дуртай иддэг. Хоол идэх дуршил нь буурвал муурын зулзаганы хоолыг нь бага зэрэг бүлээсгээд өгч үзээрэй. Бүр идэхгүй бол хүүхдийн тусгайлан бэлдсэн хоолыг богино хугацаагаар өгч болно. 6 ба түүнээс дээш сартай болон махны найрлагатай хүүхдийн хоол өгч болно. Гэхдээ үүнийгээ байнга иддэг хоолтой нь хамт өгөөрэй.

    Барих өргөх: Муурыг өргөхдөө нэг гараа урд хөлнийх нь араар, нөгөө гараа хойд хонгоных нь араар хийнэ. Хүзүүнээс нь эсвэл урд хөлнөөс нь өргөж болохгүй.

    Гэрт байлгах: Таны мууранд гэрт чинь амрах, унтах, цэвэрхэн, хуурай газар хэрэгтэй.  Хайрцагных нь доод талд дулаахан, зөөлөн даавуу, алчуур тавих хэрэгтэй. Хэвтрийг нь ойр ойрхон цэвэрлэнэ. Гадаа байлгавал өвчин, хачиг бөөс, паразитаар халдварлах, алдагдах, машинд дайруулах, гудамжны муур, нохойнд бариулдаг.

    ОО-ийн өрөө: Хөл хөдөлгөөн багатай тайван газар хайрцгийг нь байрлуулах хэрэгтэй. ОО-ын эсвэл багаж хэрэгсэл байдаг газар байвал илүү хялбар. Хайрцгийг нааш цааш зөөх онц шаардлагагүй. Муур бохир, муухай үнэртэй хайрцганд байх дургүй учраас хайрцгийг нь долоо хоногт нэгээс доошгүй удаа цэвэрлэнэ. Цэвэрлэхдээ аммон, дезодрант, ялангуяа лемонтой цэвэрлэх уусмал хэрэглэж болохгүй.

Хайрцаг:

  1. Маш цэвэрхэн байлгах хэрэгтэй. Маш цэвэрхэн.
  2. Нэгээс илүү тоогоор хайрцаг бэлдэж өгөх хэрэгтэй.
  3. Хайрцганд ямар нэг үнэртэй ус зэргийг цацаж болохгүй. 
  4. Зарим мууранд том хайрцаг хэрэгтэй болдог.
  5. Хайрцгийг цэвэрлэх шингэн, хэрэгслүүдээ гарын дор ойрхон тавибал өөрт тань илүү хялбар

 

Зан авир

    Тоглох: Ан хийж байгаа дүр үзүүлэн тоглох дуртай. Тоглоомнууд нь амьд юм шиг үсэрдэг, бүжиглэдэг, явдаг, хөдөлдөг байвал илүү сонирхолтой. Муурын зулзагатай тоглохдоо гар болон хуруугаа өгч болохгүй. Учир нь гар хурууг чинь хазах, маажих сонирхол нь илүү нэмэгддэг. 

    Маажих самардах: Муур аливаа зүйлийг самардаж маажих дуртай.   2-3 долоо хоногийн зайтай хумсыг нь авахуулж байвал таны гар, тавилгыг маажихгүй. Маажиж, самардах зүйлийг босоогоор байрлуулсан бол илүү зүйтэй. Өөрөөс нь арай өндөр, урт байвал муур сайн сунаж чадна. Гэхдээ энэ нь хөдөлгөөнгүй байх ёстой.

 

ЭРҮҮЛ МЭНД

Үзлэг, вакциндаа хамрагдахын тулд нэгээс доошгүй удаа эмнэлэгт ирнэ. Харин гэмтвэл эсвэл өвчилвөл даруй эмнэлэгт хандах хэрэгтэй.

    Чихний хорхой: Энэ жижиг паразит нь муурнаас мууранд халдварладаг түгээмэл паразит юм. Танай муур чихээ маажаад, толгойгоо байн байн сэгсрээд байвал паразитын халдвартай байж магагдгүй. Та малын эмчдээ эхэлж хандахгүйгээр эм хэрэглэж болохгүй юуны түрүүнд чихийг сайн цэвэрлэнэ.

    Муурны ялгаруулах эрхтэн тогтолцооны эмгэгүүд: Эр, эм муурнууд шээсний доод замын эмгэгүүдтэй байдаг. Үзэгдэх шинж тэмдэг нь ойр ойрхон шээх, цустай шээх, шээхдээ эмзэглэх, эр муур түгжирсэн юм шиг байвал шээсний суваг бөглөрснөөс шээж чадахгүй болдог. Даруй эмчилгээ хийхгүй бол хялбар үхэлд хүрч болно. Эм мууранд түгжрэл тохиолдох нь ховор. Үүнээс сэргийлэхийн тулд тусгай хоол өгөх хэрэгтэй.

    Хачиг, бөөс: Бөөс нь таны муурыг шимэгчилж туузан хорхой дамжуулах ба мөн арьсыг гэмтээдэг. Долоо хоногт нэг удаа сайн арьс үсийг шалгаж байх хэрэгтэй.  Муур бөөсөөр халдварлагдсан бол таны гэрт бөөс байна гэсэн үг. Гэртээ бөөсний эсрэг эм бодис хэрэглэж мөн бүх амьтандаа бөөсний эсрэг эмчилгээ хийлгэнэ. Мууранд аюулгүй, бөөсний эсрэг үйлчилгээтэй цацлага, нунтаг, шампунь хэрэглэ. Мууранд хачиг бөөсний эсрэг буруу эмчилгээг хийлгэснээс олон удаа үхэлд хүрдэг. Тиймээс малын эмчдээ хандан зөв, үр дүнтэй эмчилгээг хийлгэх хэрэгтэй.

    Эм бэлдмэл болон хор: Малын эмчийн зааваргүйгээр мууранд эм өгч болохгүй. Жишээ нь: ацетоминофин, аспирин мууранд маш аюултай үхэлд хүргэдэг гэдгийг мэдэх үү? Харх, хулганы хорноос хол байлгах хэрэгтэй. Залгисан тохиолдолд шууд малын эмчид хандах хэрэгтэй.

    Сав тайрах болон заслага хийх мэс засал: Ойролцоогоор 6 сарын настайдаа эдгээр мэс заслыг хийлгэнэ. Заслага хийлгэсэн эр муур шээсээ хамаагүй цацах, гэрээсээ зугтаж эм муур хайх, эр муурнуудтай зодолдох нь зэрэг авир нь багасдаг. Эм муур сав тайрах мэс засал хийлгэснээр хөхний хавдар (үхэлд хүргэж болно), савны идээт үрэвсээс урьдчилан сэргийлэх ба хөгшин муурны биемахбодь суларч улмаар мэс заслын болон эмийн маш үр дүнтэй эмчилгээ хийлгэх шаардлагатай болдог. Муурны ороо жилд 3 удаа ордог үүнээс ч мөн сэргийлдэг.

    Вакцинжуулалт: Муурын зулзагыг хам вакцин буюу 3 өвчний эсрэг нэг зэрэг урьдчилан сэргийлж тариа хийнэ. 2, 3, 4сартайд нь тариад түүнээс хойш жилд нэг удаа тарина. Энэ вакцин нь пэнлюкепэния (муурны гударга гэж хэлдэг), калицивирус, ринотрахейтын үрэвслээс сэргийлдэг. Харин 4 сараас дээш настай, вакцинд хамрагдаагүй бол 2-3 долоо хоногийн зайтай 2-оос доошгүй удаа тариулна.

    Мөн муурны люкемия вирус (FeLV) ба энэ дархлааг сулруулдаг халдварт ретровирус юм. Мөн дархлааны системийг гажуудуулдаг вирус байдаг бөгөөд (FIV) үүнээс сэргийлсэн вакцин байдаггүй. Муур энэ вирусын халдвар авсан тохиолдолд хэдэн сар, жилээр онцгой шинж тэмдэг үзүүлэхгүй тээгч болдог. Эдгээр вирусуудыг халдвартай муур зулзагалахдаа зулзагандаа халдварлуулах мөн халдвартай мууранд хазуулсан халдварлана. Энэ нь хүнд халдварладаг. Гудамжны муур, зулзага халдварыг тээдэг. Тиймээс гудамжнаас муур, зулзага олж гэртээ авчрах хэрэггүй. Гэртээ байлгаж урьдчилан сэргийлэх тарилга хийлгэх хэрэгтэй. Нэг зүйлийг санах хэрэгтэй вакцин хэзээ ч 100% өвчнөөс сэргийлдэггүй.

    Вакцин хийлгээгүй муур тань өвчилвөл эрүүл болсон хойно нь вакциныг нь хийлгэнэ.      

    Паразит хорхой: Муур болон муурын зулзага хэд хэдэн төрлийн хорхойгоор халдварлагддаг. Хамгийн гол нь зөв оношлох хэрэгтэй. Тиймээс үр дүнтэй туулгыг авч хэрэглэх нь зүйтэй. Гэхдээ туулгуудыг үйлчилгээгээр нь олон төрөлд хуваадаг. Дугариг хорхойг устгадаг туулга туузан хорхойд үйлчлэхгүй байж болно. Тиймээс малын эмчээс сайн асууж заавар авах хэрэгтэй. 

Мууранд хэрэгцээтэй зүйлс: 

Муурны зориулалтын хоол эсвэл бэлдсэн хоол

Хоолны сав, усны сав

Хөдөлгөөнтэй тоглоом, хүзүүний зүүлт (хаягтайгаа)

Сойз, сам, самардаж маажих газар

Бааж шээх хайрцаг, гадагш авч явахад хэрэгцээтэй хайрцаг

Хайрцганд хэрэглэх элс, цаас гэх мэт зүйлс

Муурны хэвтэр эсвэл хайрцаг ёроолд нь тавих зөөлөн хөнжил эсвэл алчуур

Цэвэрхэн саванд ус байнга тавьж өгөх хэрэгтэй. Муурыг угаахдаа зориулалтын шампунь хэрэглэн 2 ба түүнээс дээш долоо хоногийн зайтай угаана. Угаах үедээ чихэнд нь ус оруулж болохгүй. Хүний саван, шампунь зэрэг нь амьтны арьсыг амархан хуурайшуулдаг.

 

 

Яст мэлхий  болон мөлхөгчид

    Яст мэлхийд ямар нэг вакцин байхгүй. Мөлхөгч амьтныг хүйтэн цустай амьтад гэж нэрлэдэг. Мөлхөгч амьтдын биеийн халуун байгаа орчныхоо темпратуртай адил байна. Тийм учраас амьтаны торыг дулаан гэрэлд ойрхон дулаахан байлгах хэрэгтэй (30-35°С). Мөн та гэрлийнхээ ойролцоо бага зэрэг өндөр чулуу тавьж өгвөл яст мэлхий хүссэн үедээ гэрэлд ойрхон дулаацаж чадна. Тор болон аквариумны зарим хэсгээр гэрэл тусахгүй байх хэрэгтэй. Учир нь яст мэлхий хэт халууцсан үедээ гэрлээс холдож сэрүүцдэг байна.

    Яст мэлхийнд ногоон ургамал болон лууван өгөх нь чухал. Та яст мэлхий худалдаж авахынхаа өмнө эмнэлэгт хандаж зөвөлгөө авах нь таныг амьтнаа арчлахад ихээхэн тус нэмэр болно.

Бүх төрлийн амьтдад  цаг үргэлж цэвэр ус тавьж өгөх хэрэгтэй. 


Вакцинжуулалт ба туулгалт

Нохой 

    Гөлгөн нохойд 3 удаа вакцин хийх хэрэгтэй. Нохойн гудрага парвовирус нь монголд маш элбэг байдаг. Ямар ч вакцин хийлгээгүй гөлөгнүүд амархан дээрхи үхлийн аюултай өвчин тусах магадлал өндөр байдаг. Гударга зэрэг 4-5 өвчнөөс сэргийлсэн хам вакцины анхны тунг 8 долоо хоногтойд, хоёрдах вакциныг 12 долоо хоногтойд, гуравдахийг 16 долоо хоногтойд хийлгэх хэрэгтэй. Харин галзуугийн вакциныг14-16 долоо хоногтойд хийлгэх хэрэгтэй. Нохойныхоо үзлэг, вакцин зэрэгт хангалттай төсөв төлөвлөх хэрэгтэй. Таны нохойны эрүүл мэндийн арчилгааны хэсэгт туулга заавал орсон байдаг. Өсвөр насны нохойдоо сайн кальцийн эх үүсвэр байхгүй бол та манай эмч нартай уулзаж гөлгөндөө нэмэгдэл кальци өгөх талаар ярилцах хэрэгтэй.

Муур

    Шинэ муур авч байгаа бол мөн л вакцин хийлгэх хэрэгтэй. Муурын зулзаганууд хэд хэдэн төрлийн халдварт өвчин тусах магадлалтай учир муурны хам вакцин хийлгэх хэрэгтэй.

Гөлөгнийхтэй адил хуваарийн дагуу вакциныг хийлгэнэ.

Та муурныхаа вакцин, туулга болон эрүүл мэндийн арчилгаанд хангалттай төсөв гаргах нь зүйтэй. 

    Туулгалтыг гөлөг, муурын зулзаганд 3 долоо хоногтойгоос нь өгч эхлэж болно. Анх удаа туулгалтанд хамрагдаж байгаа бол 2 долоо хоногийн дараа заавал давтан уух шаардлагатай. Учир нь анхны туулгалтаар бие гүйцсэн хорхой үхэж цусан дахь хорхойны өндөг үхдэггүй. 2-дахь туулгалтын үед цусан дахь өндөгнүүд гэдсэнд орсоныг нь устгадаг.  Үүнээс хойш 3 сар болгон туулгыг давтах хэрэгтэй. Туулга нь вакцин шиг хорхойнуудын эсрэг дархлаа тогтоодоггүй. Нохой хорхойны халдвартай нохойтой тоглох, түүхий дотор мах идэх гэх мэтээр халдвар дахин авах магадлал өндөр байдаг.       


УЛААНБААТАРТ ЦАГ АГААР
Jul 29, Tue,
Яг одоо
17°C
Маргааш
Өдөр
28°C
Шөнө
16°C
Developed by SodonSolution LLC